Hollen door verdwijnende weilanden

Boer in Weypoort, 'stad in het weiland'. Foto: Frank Flippo

Boer in Weypoort, ‘stad in het weiland’. Foto: Frank Flippo

Groene Hartpad Zoetermeer-Alphen aan den Rijn

De tweede etappe van het Groene Hartpad, Zoetermeer-Alphen aan den Rijn, voert door een van de meest bedreigde landschappen in dat Hart. Stedelijke skylines zijn bijna nergens meer afwezig, en de achtergronddrens van hoofdverkeerswegen is overal.  Toch loont deze stevige wandeling bijzonder, want nog steeds kun je hier tafereeltjes zien die doen denken aan de schilderijen van de 17de eeuwse schilders Ruysdael en Hobbema.  Wees snel; het is bijna gedaan met die plekjes.

Rond half acht wandel ik al langs de uitgestrekte nieuwbouwwijken van Zoetermeer. Aan de andere kant van deze boomtown loop ik langs de Ringdijk van de Zoetermeerse Meerpolder. De Zoetermeerse Meer is een voormalig brakwatermeer waar de watergeuzen in 1574 overheen voeren om Leiden te gaan ontzetten’. Een ander ex-meer, de Noord Aa, bereik ik na wat gebagger langs zachtaardige schapen over een grasdijk, eindelijk in onversneden polderland. Tussen de bomen schemert de Zoetermeerse Plas, ’s zomers toneel van volksstammen recreanten, nu leeg en stil.

Voorbij een drassig weitje loop ik over knuppelpaden het grillig begroeide, moerassige Prielenbos in. De half omgevallen bomen steunen en kreunen bij elk windzuchtje. Dicht begroeid als het is, werpt de zon hier fraaie lichteffecten door de takken, als bij een toverlantaarn. Hier glinsteren witberijpte, dode grashalmen van de afgelopen vriesnacht en fonkelt dik mos op kromme stammen Bos- en ransuil, waterral, dodaars en grauwe gans broeden hier. Grote bonte en groene specht, geelgors en ijsvogel zijn waargenomen en de buizerd cirkelt en ‘miauwt’ hier vaak Ook goudvink en ijsvogel zijn er gezien. En dit vlakbij een stad van 115.000 inwoners. Dit ‘Prielengebied’ ontstond door klei-opspuiting uit de gegraven Zoetermeerse Plas. Het zand onder die kleilaag werd gebruikt voor de aanleg van woonwijken en wegen. Toen de klei ging drogen en inklinken ontstonden geulen en kreken, ‘prielen’.

Boerengeriefbosjes

Priel of geen priel, waar is hier een WC? Het horecapersoneel van het café aan de plas slaapt zijn roes uit volgens een schoonmaker die mij niet binnen laat. Tweehonderd meter verderop ligt recreatieboerderij  ’t Geertje, met kanoverhuur, overnachtingsmogelijkheden, een boerderijwinkel en een kinderboerderij. Ik loop al twee uur zonder sanitair, maar: “dat moet je eerst aan de bedrijfsleider vragen”  zegt een meisje in blauwe overall die met een riek in de weer is. Natuurlijk mag het van hem. Mijn enige zit deze ochtend.

Over het erf gaat het verder langs het boezemwater. Was bij Zoetermeer nog overal de  snelweg hoorbaar, en Den Haag zichtbaar, hier bij Zoeterwoude is dat voorbij. Wel zullen nu de ronkende wegenlinten van de snelweg Den Haag-Leiden en de N223 Leiden-Alphen mij vergezellen. Maar richting Zuidbuurt en Weipoort, is het gegons ver en overstemd door getjilp. In Weipoort staan knusse 17de eeuwse boerderijen, als weggelopen uit schilderijen van Ruysdael en Hobbema. Richting Zoeterwoude Rijndijk haakt het pad af, richting Burmade of Slingerwetering. De weg wordt kaal; eenvormig gras en strakgetrokken sloten bepalen het beeld. Niks Bonte Wei uit het Verkade-album. Hier razen weer auto’s, en het gevoel van ontheemdheid verandert pas waar de weg over gaat in een slechts voor voetgangers toegankelijke graskade. De Slingerwetering kronkelt naar de einder en doet verlangen naar een boottochtje richting ginds bosje. Maar waar zijn al die andere bosjes? Als je eind jaren ’70 westelijk van Alphen polderwaarts keek, zag je overal de einder onderbroken met polderbosjes. Die werden af en toe omgehakt voor houtwinning,  maar mochten steeds opnieuw opgroeien. Sluipwespen en andere zeldzame bewonertjes bewijzen dat deze ‘boerengeriefbosjes’  teruggaan tot de vroege middeleeuwen. Ik zie nu nog 1 bosje. De rest is weggebulldozerd en grondig ook, want zelfs de stronken zijn verdwenen. Later lees ik dat twintig jaar geleden een grootscheepse herinrichting een aantal historische poldertjes samenvoegde tot een grote.

Papepad

Deze boomloze kade voert door de hooilanden van natuurgebied  De Wilck. Ik passeer een zwaan die middenop het pad zit te broeden en kwaadaardig sist als ik langs kom. Maar ze blijft op haar nest. Het is weids hier en windstil rijgen de kilometers zich aaneen. Pas bij de Rietveldse Wetering wordt het wat begroeider, afgezien van wat geometrische bosjes met populierenhout. Dan zuidwaarts langs het Papepad. Katholieken begaven zich hierover naar de kerk in de Oostbuurt, eenzaam aan de Rijndijk. Als scholier zag ik vaak die leegstaande kerk aan de dijk, mij verbazend over zijn eenzame positie. Op een dag was hij totaal verdwenen, met fundamenten en al verwijderd.

Vlakbij de Rietveldse Molen ligt cafe Klein Giethoorn, in het vaardorp Rietveld, waar je net als vroeger bootjes  kunt huren. Vanuit Alphen kon je er ’s winters heenschaatsen en -klunen. Toen was alles polder, nu rukken de siertelers op. Coniferen, met hun prettige harsgeur, stammen uit de Himalaya. Het blijft vreemd, ze hier in lange rijen aan te treffen in het veen, ook al is de Boskoopse sierteelt al eeuwenoud. Via een Haagse lobby stelden de telers kort geleden hun toekomst veilig. Nu is het een ‘greenport’,  een economisch prioriteitsgebied met ruime bevoegdheden voor verdere investering en uitbreiding.

Bentwoud

Uit een nota van gemeente Rijnwoude: “Tot voor kort was Rijnwoude een beheersgemeente als gevolg van het restrictieve Groene Hartbeleid. Mede daardoor nam het inwonertal tussen 1990 en 2000 zelfs met 1000 af.  Met het verschijnen van de Nota Ruimte (2005) is de mogelijkheid voor ontwikkeling gekomen.” De gemeente noemt de fabrieken-lintbebouwing langs de Oude Rijn, die moet ‘revitaliseren’  omdat er te veel bedrijven vertrekken. Sinds drie jaar is de  1 kilometer polderinwaarts lopende N223 in gebruik, nog zonder bedrijventerreinen maar getuige deze nota niet  voor lang. Binnenkort begrenst het nieuwe Bentwoud de zuidelijke horizon, en vanaf 2010 moet lightrail gaan rijden tussen Alphen en Leiden, met haltes in Hazerswoude en Zoeterwoude. Haltes betekenen meestal nieuwe woningen, kantoren en bedrijven.

Maar vandaag toont dit Rietveld nog idyllisch als, alweer, Ruysdaels prenten, met bloeiende prunussen en fraai geboomte. Daarna is het even doorbijten door een sierteeltgebied, maar verderop is het opnieuw genieten over de Spijkerboorsekade, door het Zuid-Hollands Landschap veilig gesteld. Rechts grenst natuur pal aan kassen en  buxusboompjes, links ligt nog altijd de wijde polder en veranderen de wortelknoesten langs de oever in olifantjes, varkentjes en addergebroed, naar gelang de lichtval en de knotvorm. Hier liggen ze nog, de geriefbosjes met hun eeuwenoude essenbomen en elzen. In een bosje vindt zelfs de zieltogende griendcultuur een werkplek: bundels rijshout, achtergelaten gereedschap en een werkhut naast vuursporen.

Bedelaarsbos

Terwijl ik de spoorlijn nader, keffen twee loslopende hondjes mij toe. “O, sorry, maar ze doen niets hoor!”  Mij laten ze hun tanden zien “Kom, Robbertje, luister naar het vrouwtje.”  Met deze woorden lijnt ze de dieren aan, al happen ze nog even naar mijn kuiten. In het Bedelaarsbos, wat geen bos is maar een strakke kade, laten meer Alphenaren hun hond uit. Hij heet zo vanwege het ongeregeld volk dat zich vroeger bij deze kade ophield. Waarschijnlijk met wat meer schuilplekken dan tegenwoordig, want op dit pad moet je zo ongeveer in de sloot gaan staan om ongezien te kunnen wateren.

Om het station van Alphen te bereiken, volgen nog kilometers door de frisse nieuwbouw van Alphen. Het stationsgebouw is het enige wat niet is veranderd. Maar er bestaan vergevorderde plannen dat ook maar te gaan slopen.

Aantal kilometers: 32

Percentage verhard-onverhard:  ongeveer 70-30

Markeringen: vrij goed, onderweg kom je ook drie keer een wegwijzer met paal tegen.

Gebruikte gids: Groene Hartpad, uitgave Nivon/LAW

Overnachten:  kan in ’t Geertje, zie www.hetgeertje.nl

Beginpunt voor auto:  bij Zoetermeer Centrum/Station aanhouden, voor OV: station Zoetermeer.

Eindpunt voor auto: Alphen aan den Rijn Centrum/Station aanhouden, OV: station Alphen aan den Rijn

Honden: niet welkom op de graskade in De Wilck. Met een hond word je zo’n 5 km omgeleid via de Hoge Rijndijk.

(Dit artikel werd in 2008 geplaatst in wandelkrant Te Voet)

Advertenties

Over Zilvervis

Zilvervis staat voor drs H.F. (Frank) Flippo (1962), journalist, historicus, (tekst) schrijver en schrijfcoach/docent. Auteur van onder andere 'Esoterie in begrijpelijke taal', (non-fictie verschenen maart 2013). Interesses: letterkunde, mythologie, filosofie, natuur.
Dit bericht werd geplaatst in Reisverhalen, Wandelen en getagged met , , , , , , , , , . Maak dit favoriet permalink.

2 reacties op Hollen door verdwijnende weilanden

  1. natuurfreak zegt:

    Zo te lezen een prachtig gebied dat je heel goed beschreven hebt..spijtig dat het voor mij veel te ver ligt maar ik heb er toch oneindig van genoten door dit stukje te lezen

    Like

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s