Zelfs de dolle houthakker Kaiser Wilhelm maakte minder kapot dan het Masterplan van het RVB

In Doorn staat een prachtig bos op het punt van omvallen. Dat komt niet door de huidige droogte, die heeft het glansrijk doorstaan. Als dit bos al valt dan zal de oorzaak zeker de mens zijn. Wie anders dan hij? In dit geval: de projectontwikkelende, masterplannende vastgoedmens bij het Rijksvastgoedbedrijf (RVB). Het is nog niet zo ver. Het is alleen nog maar een plan van het RVB, al doet zij voorkomen dat het al beklonken is. Dat is het niet. Een tip van de sluier: in het masterplan moeten 484 grote gezonde beuken om, variërend in leeftijd van 75 tot 200 jaar.

Beuken bij Huis Doorn, foto: Frank Flippo

(Door Frank Flippo)

Het parkbos rond Huis Doorn is oud, karakteristiek en fotogeniek. Het is een geliefde trouwlocatie en evenementenlocatie, het is een beeldmerk van Doorn en favoriet bij evenementen met een historisch tintje. Hollywood-filmster Audrey Hepburn bezocht er haar familie, de Duitse keizer vond er een hooggewaardeerde toevlucht. Vele generaties groeiden op onder deze boomkruinen. Mede aan Huis Doorn dankt de Utrechtse Heuvelrug het epitheton ‘de streek die zichzelf is gebleven’.

Misschien is dit binnenkort verleden tijd. Misschien krijgt het Rijksvastgoedbedrijf van het college van Utrechtse Heuvelrug toestemming om te gaan kappen. Kappen zou betekenen dat de kip met de gouden eieren wordt geslacht. In het sprookje slachtten ze hem om bij de goudbron te komen. Maar in het doodgemaakte lichaam was niets anders te zien dan het inwendige van een kip. Nooit meer legde hij gouden eieren. Als hij in leven was gebleven, had hij rijkdom kunnen blijven schenken aan iedereen die in zijn buurt kwam. Zo lang de oude beuken bij Huis Doorn blijven leven, zullen ze koelte, schaduw, zuurstof schenken, en een weldaad voor de ogen aan iedereen die ze bezoekt.

Overlevers

Enigszins badinerend noemt het RVB dit ‘sentimenten’ en dient een recept voor vernietiging op met aantrekkelijke eigentijdse woorden als vernieuwing, verjonging en diversiteit. 484 grote oude beukenbomen variërend van 75 tot 200 jaar oud kapot maken om plaats te maken voor ‘droogtebestendige soorten’.  

Argument: beuken zullen toch niet meer bestand zijn tegen de droge tijden die ons wachten. Dit is naar mijn mening een volstrekt gelegenheidsargument dat geen ‘hout snijdt’. Het is namelijk in strijd met hoe de natuur functioneert en hoe soorten zichzelf evolutionair versterken.

Dieren- en plantensoorten bewijzen hun kracht en overlevingsbestendigheid vooral in klimatologisch moeilijke tijden. Waar anderen afsterven, blijven er bijna altijd populaties over die tegen alle verwachtingen in uitstekend de nieuwe omstandigheden het hoofd kunnen bieden en dan vooral als het een groep is (zoals de populatie beuken). Levende wezens zijn geen identieke monolithische eenheden. Zij zijn individuen met een eigen genenpool. Hierdoor gebeurt het schijnbaar onwaarschijnlijke toch steeds opnieuw: vissen die op het land leren leven, woestijnratten die onmogelijk hete omstandigheden te boven komen, en bomen die ondanks grote droogte er over een eeuw gewoon nog zijn. In Australië werd een paddensoort uitgezet. Binnen een generatie leerde het van oorsprong trage dier hard rennen en het vochtige dier leerde zijn sappen te behouden om te overleven in de woestijn. In Noorwegen ligt het noordelijkste bos ter wereld. Stabbursdalen, met unieke exemplaren die het hoofd kunnen bieden aan veel grotere kou dan hun soortgenoten…terwijl het ogenschijnlijk dezelfde bomen zijn als hun zuidelijker levende kameraden. Misschien onderschatten de vastgoedmensen van het RVB de veerkracht van de natuur.

Waterreservoir

‘De beuken kunnen in de toekomst niet tegen de droogte, dus we halen ze preventief neer’. Het is een parafrase, maar geeft zo ongeveer de redenering weer. Met ditzelfde argument kunnen de overige half miljoen tot miljoen beuken in ons land ook alvast allemaal tegen de vlakte. Eigenlijk is het een antwoord op de vraag: hoe kunnen we in sneltreinvaart de opwarming van de aarde en de verdroging verder opjagen?

Elke beuk die op dit moment in leven is, betekent bovendien een enorm levend waterreservoir dat niet zomaar verdampt, maar zijn uiterste best doet dat water te behouden. Dus wat gebeurt er als in een klap niet één beuk, maar een grote lap gezond volwassen beukenbos verdwijnt?  Bomen in de omliggende bossen zullen het moeilijker gaan krijgen, sneller verdrogen, meer last krijgen van wind en gevoeliger worden voor ziekte en beschadiging.

In Duitsland heeft men dit soort vochtregulerende natuurlijke mechanismen al begrepen. Waar ‘drogere’ bomen als dennen wegkwijnen, planten ze daar in de beekdalen beuken aan. Hier in Nederland zijn we kennelijk nog niet zo ver. Want het RVB  stelt voor, beuken te vervangen door ‘droogtebestendige’ jonge aanplant. Wie kan zich de vele reeksen landelijke boomplantdagen herinneren waarin schoolkinderen zaailingen in de grond duwen? Is uit al die plantdagen ooit een substantieel bos uitgegroeid? Boomplantdagen zijn een product van marketing. Jonge aanplant is hartverwarmend, maar kan in de verste verte geen oude, volgroeide boom vervangen. Een jong sprietje genereert bijna geen zuurstof, werpt geen schaduw, bevat weinig water. En is veel gevoeliger dan een stoere oude boom. Vergelijk het met uilskuikens tegenover een grote volwassen oehoe.

Jonge zaailingen gaan vaak dood omdat ze in aanplantperken zijn gepoot. In de natuur hebben ze meer overlevingskansen omdat ze tussen oude reuzen in staan die hen helpen bij het opgroeien. Naakt en kwetsbaar, beschermd door metaalgaas tegen vraat staan ze in de zengende zon. Een mensengeneratie verder en wat kon overleven, wordt een beginnend stukje bos. Als oude bomen om gaan, treurt de omgeving om de teloorgang van wat best tegen een stootje kon…. Maar niet tegen de motorzaag.

Uit ander hout gesneden

De Utrechtse boswachter Joris Hellevoort schreef een boek over bijzondere bomen, en in het NOS- journaal van 7 september 2022 zei hij: zie je deze 600-jarige eik? Hij is zo oud kunnen worden doordat hij lange droogteperiodes en stormen heeft overleefd. Laten we zuinig zijn op de oude bomen die we hebben, want ze vertegenwoordigen uithoudingsvermogen zonder weerga.

Stel nu dat we de huidige droge periode omschrijven als het klimaat dat een griepje heeft. Ineens ligt het argument van het RVB dan in lijn met politieke beslissingen rond de intensieve veehouderij, waar omwille van een griepje soms honderdduizenden dieren preventief worden geruimd. ‘Zo’n griepje is gevaarlijk, dus we maken ze gelijk maar allemaal dood’.

Zoals we in de natuur zien, zijn er ook bij vernietigende ziekten altijd individuele overlevers. Zij die een crisis te boven komen zijn doorgaans uit sterker hout gesneden dan zij die het niet redden. Je hoeft ze alleen maar de kans te geven, zich te bewijzen. Dus vooral niet gaan zagen.

Het RVB schreef een versluierde oproep tot massale kap met het overheidslogo erboven, vol paaiende woorden als diversiteit, en met onder haar mantel een voor bomen dodelijk wapen: de motorzaag. Naar de motieven om in deze tijden van door ontbossing veroorzaakte verdroging, bijna 500 grote beuken om te halen, is het slechts raden.

Nu al merken wij dat patronen van regenbuien aan het veranderen zijn omdat de bossen ontbreken die hen geleiden op hun weg over de planeet. In deze alarmerende tijden een vochtig en rijk oud loofbos onder het mom van ‘vernieuwing’ plat leggen, grenst aan waanzin. Zelden leken de begrippen vernieuwing en vernieling zo congruent.

Het RVB rept van sentimenten onder de bevolking omdat het een historisch en monumentaal park is. Het is veel meer dan sentimenten. Het is het besef dat niet alleen een dorpsgezicht en een landschap wordt aangetast, maar dat het meest bosarme land op het Europese continent op het punt staat nog armer te worden aan bos.

De voormalige bewoner van Huis Doorn, Keizer Wilhelm van Duitsland, was een enthousiaste houthakker-hobbyist. Hij ging flink tekeer met zijn bijl, tot zijn personeel hem er beleefd op wees dat als hij zo nog even doorging, hij vanaf de weg zichtbaar zou worden tijdens zijn dagelijkse wandelingen in het park. Toen besloot de keizer het een tandje minder te doen.

Het RVB zou een puntje kunnen zuigen aan de inkeer van Wilhelm in deze. Ik zou haast wensen dat de familie van de keizer het totale landgoed weer in bezit zou krijgen. Momenteel bezit zij slechts het mausoleum met de resten van de keizer erin. Het is immers aan de adel te danken dat wij in Nederland nog een aantal respectabele kasteelbossen bezitten met oude bomen. Niet aan het RVB.

En nimmer zou een Hohenzollern het in zijn hoofd halen, het ganse voorvaderlijke bos in een kale vlakte te veranderen en al het hout in planken en spaanders omwille van een ‘masterplan’.

Frank Flippo is journalist en schrijver.

1 reactie

Oud brood? Lekker in bijten, goed voor je buik

(Door Frank Flippo)

Toen ik mijn artikel over restistant starch (koppig zetmeel) schreef acht jaar geleden, leerde ik dat het ook zit in opnieuw opgewarmde aardappelen en pannekoeken. RS zijn vezels die je lichaam niet opneemt maar waar je darmen van smullen. Het helpt in sterke mate om darmkanker te voorkomen. In Afrika en Zuid-Amerika gaan mensen eerder dood dan hier, maar niet aan darmkanker. Die komt veel minder voor, misschien wel omdat ze daar o a meer bessen en bananen eten. Die zitten vol RS. Maar het zit dus ook in oud brood. Ik kwam op die gedachte omdat pannekoeken ook een soort brood zijn. Ik checkte het op internet en bam, ik bleek gelijk te hebben.

Uit een recent onderzoek aan de Royal Melbourne Institute of Technology blijkt dat oud brood wellicht helpt om dikke-darmkanker te voorkomen. Onderzoekers ontdekten dat RS bijna direct nadat brood gaar en wel uit de oven komt, begint op te bouwen. Hoe ouder het brood, hoe meer RS. RS zijn koolhydraatmoleculen die bestand zijn tegen de verteringsenzymen in de darmen. Het lichaam neemt ze niet op, maar de darmbacteriën eten ze wel en die produceren hierdoor plezierige bijproducten. Die gaan overgewicht tegen, ze brengen spijsverteringshormonen in balans, ondersteunen de groei van gezonde cellen in de darmwand. En dat laatste zou zomaar kunnen betekenen dat de de celreacties die tot kanker leiden hinderen, tegenhouden of stoppen.

Veel mensen vinden een toastje lekker, of een croque monsieur, of ze stoppen met het ontbijt een oud sneetje in het broodrooster. Zo lang je toast niet te zwart wordt, is dat een bijzonder goed idee. Dat zwart bevat gesplitste koolwaterstoffen (kankerverwekkend) en hoe bruiner, hoe meer acrylamide (ook kankerverwekkend). Maar een licht geroosterd oud broodje is zelfs gezonder dan vers brood!

Het geheim is, alweer, resistant starch. De Amerikanen roepen al: eat more toast, live more days. Zo simpel is het natuurlijk niet, maar er zit een kern van waarheid in. Croutons die Fransen in hun soep strooien, grissini (soepstengels) van de Italianen, het Zuid-europese dopen van korsten in soep, thee en koffie…wat is dat eigenlijk anders dan RS?

De onderzoekers bakten eerst zelf broden die ze vervolgens gingen opslaan op verschillende manieren. Vervolgens werden ze ingevroren, verpulverd en dit poeder werd met röntgenstralen onderzocht op aanwezigheid van RS moleculen. De meeste RS vonden ze in brood dat vijf dagen lang was opgeslagen op een temperatuur van een graad of vier, dus zeg maar de koelkast.

Wacht niet tot je brood beschimmeld is. De gewone broodschimmels (groen en zwart) bevatten te weinig gifstoffen om je gelijk ziek te maken, maar je wordt wel degelijk ziek als je er veel van eet. Gewoon weggooien dus als het zo ver is. Om dit te voorkomen, kun je het brood beter droog laten worden en niet verpakken in plastic. Eet smakelijk!

Zie ook mijn eerdere artikel dat meer uitlegt over wat Resistant Starch doet en waar het allemaal in zit.

Tags: , , , | 1 reactie

Rients Ritskes ‘Zen en onzin van het leven’: Alleen buiten je comfortzone kun je leren

(Door Frank Flippo)

Nederlands bekendste Zenleraar heeft een tamelijk uniek boek geschreven. Een boek dat koans uitlegt, las ik niet eerder. Daarom kan ik het niet vergelijken met andere boeken over dit onderwerp. Het leidt mij in de wondere wereld van de koan; ziehier een kort verslag van mijn ontdekkingsreis. Koans bestuderen is nooit een gemakkelijk uitstapje, maar de energie die het savoureren ervan kost, betaalt zich zeker terug. Lees verder over deze raadselachtige leerschool. Lees verder

Geplaatst in esoterie, Recensie, Spiritueel | Tags: , , , , | 1 reactie

Red de Broekhuizerlaan!

Afbeelding kan het volgende bevatten: boom, gras, buiten en natuur

[UPDATE] Beste lezers, sinds ruim een week is het benodigde geld ruimschoots binnen. Het onderzoek kan beginnen![UPDATE]

De imposante Broekhuizerlaan in Leersum is Rijksmonument omdat het een van de mooiste en meest karakteristieke beukenlanen van ons land is. Toch dreigen de 1000 bomen die er staan binnenkort te worden gekapt. De boseigenaren beweren dat ze weg moeten omdat ze in slechte conditie zijn, en willen er na de kap linden terug planten. Onafhankelijke experts hebben mij verzekerd dat vrijwel alle bomen in uitstekende conditie zijn. En bij een recente storm regende het takken op de Heuvelrug; op de Broekhuizerlaan viel welgeteld één tak.

Urgenda en de Partij voor de Dieren voerden al actie. De laatste bood de gemeente een petitie aan met meer dan 2000 handtekeningen. Het gevaar van kap is echter nog niet geweken, want het college lijkt de plannen te steunen. Dit staat overigens haaks op de zeer groene gebiedsvisie van provincie Utrecht.

De Bomenstichting heeft €2750 nodig, daarmee kan een onafhankelijke derde partij een onderzoek verrichten dat aan de eigenaren kan worden overhandigd. In het uiterste geval kunnen juridische stappen volgen.

Help de Bomenstichting het geld bij elkaar te krijgen en doneer via www.bomenstichting.nl

Een reactie plaatsen

Voel het Jungle Effect op je darmen

cascade creek environment fern

‘Hoe het oerwoud werkt in ons’ zo zou je de titel The Jungle Effect kunnen vertalen. Dat wordt hoog tijd, want dit prachtige boek  uit 2009 van de Californische huisarts Daphne Miller is nooit vertaald. Het geeft antwoord op vragen als:

-Waarom hebben Mexicanen en Afrikanen zo weinig chronische ziekten als kanker en diabetes?

-Waarom zijn IJslanders zo weinig depressief, terwijl het er in het algemeen somber weer is?

-Waarom krijgen oudere vrouwen op Okinawa bijna nooit borstkanker?

Daphne stelde zichzelf zulke vragen toen het haar op begon te vallen dat patiënten van Mexicaanse afkomst bovengemiddeld vaak suikerziekte kregen, en Afro-amerikanen bovengemiddeld vaak darmaandoeningen. De reden schrijft zij toe aan verandering van voeding. In het laatste geval bleek het niet alleen te liggen aan het eten in Amerika, als wel aan gemaksvoedsel in grote steden in het algemeen. Want ook bij Afrikanen die in hun eigen land het platteland verlieten, daalde hun weerstand tegen darmkwalen. Daphne reisde naar Afrika, Mexico, Zuid-Europa en Azië en vond overal soortgelijke parallellen. Lees verder

Geplaatst in Gezondheid | Tags: , , , , , | Een reactie plaatsen

Kruiden die virussen op afstand houden

crabchick

St Janskruid. Bron: crabchick, Flickr

Als het tegen zit, moeten wij nog maanden binnen blijven. Maar dat is niets vergeleken met de bijna veertig jaar dat Friedrich Hölderlin (1770-1843) verbleef in een torenkamer. Na een ongelukkige liefde en na zijn teleurstelling in de Franse Revolutie voerde deze Duitse dichter zijn aspiraties terug tot een bescheiden ruimte. Tot het eind van zijn leven verbleef hij daar, uitkijkend op de rivier de Neckar. Vervelen deed hij zich niet want de Muze van de Dichtkunst hield hem in haar ban. Zij fluisterde hem gedichten in die tot op de dag van vandaag wereldberoemd zijn gebleven zoals Hyperions Schicksalslied. Zijn werk is zo verheven dat het een bibliomant waardig is. Lees verder

Geplaatst in Gezondheid, Wetenschap | Tags: , , , | Een reactie plaatsen

Vis over de bult

Een vismarkt in Amsterdam, 1662

Toen ik laatst de hoge heuvel achter mijn dorp op fietste, werd ik daarbij links gepasseerd door een ontzettend lelijk en hoekig, dieseldampen uitbrakend voertuig. Opzij kijkend herkende ik het logo van de viskraam, dat ons immer belooft dat alleen bij ‘Jansen’ de meest verse en lekkere vis te krijgen is. De dieselmotor van de kraam loeide in mijn oren en benam me de adem. Geërgerd keek ik het onding na.

Ik vind het onnatuurlijk om vis over een heuvel heen te tillen. Lees verder

Geplaatst in Culinair, Cultuurhistorie, Ecologie | Tags: , , , , | Een reactie plaatsen

Oom Barend

Water water see the water flow
Glancing dancing see the water flow
O wizard of changes water water water
Dark or silvery mother of life
Water water holy mystery heavens daughter
Wizard of changes, teach me the lesson of flowing

God made a song when the world was new
Waters laughter sings it through
O, wizard of changes, teach me the lesson of flowing

God made a song when the world was new
Waters laughter sings it through
Wizard of changes water water water

(The Water Song, Incredible Stringband, 1968)

Helende kracht

Bij ‘Holy mystery’ denk ik aan wijwater. Misschien begint alle water wel als wijwater. Voordat het vies wordt, is het een eeuwigheid lang al heilig water. Heilig komt van heel worden of genezen. Water speelt een cruciale rol in elk genezingsproces. Het kan veel verontreiniging opnemen voor het uiteindelijk ondrinkbaar wordt. Voorbij een zekere grens verliest het zijn helende kracht en word je ziek als je het drinkt.

Onder de Heuvelrug zit heel veel zuiver water; duizenden jaren oud, gefilterd door fijn zand en zo schoon dat het direct de waterleiding in kan. Doorn had als enige Nederlandse dorp tot 2011 zijn eigen watervoorziening, NV Bronwaterleiding Doorn. Het pompcomplex aan de Woestduinlaan begon in 1903; de watertoren, het pomphuis en de dienstwoning in fraaie fin-de sièclestijl staan er nog steeds. De watertoren heeft bovenin een geklinknageld stalen vat voor 150 m3 water. Ruim een eeuw werd water van 40 meter diepte opgepompt dat direct gebruiksklaar was. Na een vergroting van de dienstwoning in 1910 en een uitbreiding van het pomphuis in 1912 bleef alles tot 2000 bij het oude. Pas rond de eeuwwisseling begon de modernisering. Lees verder

Geplaatst in Culinair, Cultuurhistorie, Ecologie, Politiek | Tags: , , , , | Een reactie plaatsen

Alcohol is slecht voor (bijna) alles. De saga van koning Alcohol, deel 5

20181023_171049

Foto: Giftig, © Frank Flippo 2018

(Door Frank Flippo)

Hoeveel mensen die graag een biertje of wijntje drinken, hebben zin om dit te lezen? Al zijn het er maar drie, de waarheid moet gezegd worden. Voor wie na lezing zich met de oren klapperend afvraagt waar al deze feiten vandaan komen: het slotdeel, nog te publiceren op Zilvervis,  vermeldt een uitgebreide bronnenlijst. De verhoogde kans op bijna dertig hieronder genoemde vreselijke ziekten en kwalen is gebaseerd op ruim honderd onderzoeken van ’s werelds meest vooraanstaande onderzoekscentra. Lees verder

Geplaatst in Gezondheid, psychologie, Wetenschap | Tags: , , , , , | Een reactie plaatsen

Wijn is gezond en andere populaire misvattingen; de alcoholsaga, deel 4

Mensen zijn gewoontedieren. Het valt niet mee om gewoontes op te geven. Iets wat je altijd doet en altijd hebt gedaan, vind je van nature lekker. Mensen verzinnen daarom redenen om niet te hoeven veranderen, ongeacht of een gewoonte gezond is of niet. Een van de meest gemakzuchtige en dus meest voorkomende manieren is een drogreden verzinnen om niet te hoeven veranderen. “Kom op, we doen er nog eentje. Dat kan toch geen kwaad.” Lees verder

Een reactie plaatsen