De  Schulp, een 21e-eeuwse ‘salon littéraire’

Heremietkreeft in zijn ‘schulp’. Bron: Wikipedia

(Door Frank Flippo)

De Schulp is een bijeenkomst van schrijvers, musici, dichters en verhalenvertellers in een besloten sfeer. Een mengeling van open podium en spontane feedback op het gebodene, met boeiende gesprekken die hierop voortborduren. De bescheiden opkomst, maximaal vijftien mensen, past in deze opzet. De kleine groep maakt dat iedereen alle gesprekken kan volgen.  Tijd: iedere eerste zaterdagavond van de maand in hartje Utrecht, in de antiek gemeubileerde huiskamer van een woongemeenschap. Het belendende balkon biedt uitzicht op de Domtoren, slechts enkele honderden meters ver. Het geeft een speciale aura, maar de bezieling komt feitelijk van de aanwezigen. Hieronder een verslag.

Vooraf eten we samen wat, geschaard rond de antieke tafel. Aan en rond diezelfde tafel treden we daarna op. De naam verwijst naar ‘kom uit je schulp’, een oproep aan verlegen getalenteerden om eindelijk hun talent te tonen, onverschillig of het dans is, muziek, poëzie of literatuur. De Schulp biedt een veilige omgeving, milder dan een openbare locatie, maar het niveau overstijgt beslist dat van optredens ‘tussen de schuifdeuren’.

Zaterdagavond 1 juni jongstleden was de vijfde Schulp. Deelnemers Stephan en Anna openden de avond met een geïmproviseerde “appera” (mini-opera) a capella, gebaseerd op een WhatsApp-conversatie in dichtvorm. Stephan en Anna beproefden hierbij de typerende opera-dictie. Zoals vaker bij opera,  heeft hetzij de theatrale kant, hetzij de verstaanbaarheid te lijden. Dit keer was het het laatste, waardoor ondergetekende het verhaal niet kon volgen. Wel origineel qua uitgangspunt en vertolking.

Hierna volgde Anton die een deel van de oud-katholieke Litanie van Alle Heiligen zong. Hij is oud-katholiek en lid van het Gregoriaanse koor Schola Cantorumen, maar gaf nu voor het eerst in De Schulp expliciet blijk van deze achtergrond.  Met de woorden ‘Ik heb mijn liedboek bij me’ toonde hij exemplaar en sloeg zorgvuldig de pagina’s om. In zithouding, met een opvallend hoge stem voor zo’n fors iemand, hief hij dit treurlied aan.

Oud-katholieke St Vituskerk in Hilversum. Bron: Wikipedia

In De Schulp zeer geslaagd, oordeelde Stephan, maar misschien niet op het evenement ‘De Schulp treedt naar buiten’. Dit is een spin-off elke paar maanden op zaterdagmiddag in de bibliotheek aan de Oudegracht. Anderen reageerden verdeeld op dit religieuze optreden. Ondergetekende voelde zijn afkeer van moderne Nederlandstalige protestante kerkzittingen opkomen. Hij heeft het liever katholiek en in het Latijn omdat bij hem juist archaïsmen het mystieke gevoel oproepen. Anderen prezen juist de verstaanbaarheid, al konden ze de monotonie, eigen aan een litanie, minder appreciëren.

Herman, sociaal wetenschapper en mensenvriend, besprak een oefening uit zijn werkpraktijk. Hij beheert een website waar psychisch kwetsbaren hun gedachten kwijt kunnen en met elkaar bespreken. Herman intermedieert en commentariseert, ook met ideeën en oefeningen.  Een ervan wilde hij hier delen, omdat zijn kennissen en ook hijzelf hier baat bij had gevonden.  Neem een kwestie die negatieve emoties bij je oproept, in gedachten. Bekijk die kwestie opzettelijk van het tegengestelde gezichtspunt. Doe dit net zo lang tot de negatieve gevoelens verdwijnen. Hermans eigen voorbeeld:  de angst dat moslims ons land overnemen en hij dan zelf ook moslim zal moeten worden. Door zijn oefening uit te voeren, kwam hij tot de slotsom dat de waarheid op zichzelf niet aangetast kan worden door welk geloof dan ook. Dit inzicht schiep gemoedsrust en daarmee verdween zijn angst.

Na deze uitleg mochten wij zelf de oefening doen. Ik zei dat ik me zorgen maak over de groeiende overvleugeling van het Nederlands door het Engels in de openbare ruimte en in het hoger onderwijs. In een ambiance als De Schulp leidt een dergelijke stelling niet tot introspectie maar tot discussie. De eindconclusie was dat een wereldtaal kan verbinden á la Schillers  “Alle menschen werden Brüder” , waarin het nobele Esperanto het Engels al voorging. Ik pleitte hierin voor het Esperanto als betere kandidaat, omdat aan  het Engels een bijsmaak kleeft van internationale suprematie en imperialisme.

Schiller. Bron: Wikipedia

Patrick, toevallig aangeschoven, was niet van plan inhoudelijk bij te dragen maar deed dat toch, door te vertellen over zijn Indiase zwerftochten en de schoonheid van het lukraak reizen, zonder plan. Zo beleef je de mooiste ontmoetingen en de wonderlijke, spirituele ervaringen die het lot je toebedeelt door je  pardoes onder te dompelen in de maalstroom die India heet. Elke vijf jaar probeert hij het zo te regelen dat hij een jaar in India kan verblijven. Hij ontmoet de meest uiteenlopende mensen, van riksjarijders tot goeroes. Deze ontmoetingen zijn een manier, zegt hij, om dichter bij zijn eigen wezen te komen.  Een keer verbleef hij er zelfs vijf jaar. Het heeft hem veel gegeven, zegt hij,  en kan het iedereen aanbevelen. Hij verbleef ook bij kluizenaars in de Himalaya…

Hiermee kwam het gesprek op de vermeend onsterfelijken waarvan het verhaal gaat dat die daar misschien wonen, en op de middeleeuwse alchemist/boekhandelaar Nicholas Flamel en de graaf van St Germain,. St Germain werd door sommigen een charlatan genoemd, door anderen een geniale figuur die de Steen der Wijzen had gevonden. Misschien is St.Germain een westerse pendant van de tradities der Aziatische magiërs.

Pentekening uit 1786 van het Cimetière des Innocents, waar Flamel vlak naast woonde. Bron: Wikipedia

Stephan gaf hierop een workshop in artistieke synesthesie, gebaseerd op de beginselen der euritmie. Het euritmisch alfabet kent elke letter een eigen klankkleur, toon en gebaar toe. Stephan breidde dit met vrije associatie uit naar woorden en gaf voorbeelden aan de hand van een foto. Deze foto met de wonderlijke titel Fiets van Plato toont een fiets met slagschaduw. De centrale vraag was: Zegt de klank van een woord iets wezenlijks over haar betekenis en over het ding waarnaar het verwijst? Laat elke taal hierdoor een ander aspect van bijvoorbeeld het begrip fiets zien? Dus is een vélo een ander ding dan een fiets, met een andere gevoelswaarde? Elk mochten wij elk de fiets in een andere taal uitbeelden. Stephan liet zien hoe je de  klank ‘fiets’ kunt uitspreken en uitbeelden. Vervolgens deden de aanwezigen het in het Engels, Grieks, Frans en Spaans.

En dit is typisch De Schulp: op de Spaanse vertolking volgde een gesprek over het wezen van Spanje als ontmoetingspunt tussen de Arabische en Europese wereld, met de Heilige Oorlog uit de islam die de Spanjaarden in het christendom integreerden. Hierop voortbordurend spraken wij over de Spaanse flamenco en andere folklore, zinderend van ontembare passie. Diezelfde passie toonde bij de ‘heilige’ bekeringsoorlogen tegen de Indianen de heel donkere kant van de Spaanse ziel. De lichte kant van diezelfde passie zien we in de goddelijke bezieling van Ignatius van Loyola, de koortsachtige,  onweerstaanbare lyriek van Johannes van het Kruis en Teresa van Avila en de ongeëvenaarde visioenen van de kunstenaar Salvador Dalí.

Tot besluit las Frank Flippo een spookverhaal voor waar hij er een prijs voor heeft gewonnen. Ook hier oogstte het bijval. Eerst wilde hij er geen commentaar op geven omdat hij vindt dat een verhaal voor zichzelf moet spreken. Maar na enig aandringen begreep hij dat De Schulp ook draait om discussie en verklaarde hij de kern. In zijn verhaal raakt de hoofdpersoon  tijdens een nachtelijk onweer verdwaald op de heide. Hij  belandt op een schijnbaar gezellige plaats, maar ontdekt bijtijds dat hij  zijn eigen dood nabij is. Ternauwernood weet hij te ontsnappen.

Suizebollend van deze wervelende voordrachten blies eenieder weer de aftocht. De Schulp mag je eigenlijk niet missen. De eerstvolgende ‘Schulp voor het voetlicht’ is op 29 juni, op ‘Zomaar op Zaterdag’, het maandelijkse open podium van de Openbare Bibliotheek aan de Oudegracht, van 15 tot 16 uur. En De zesde Schulp, weer in de Huiskamer, is op zaterdagavond 6 juli. Ondergetekende treedt ook op. Komt allen!

Advertenties

Over Zilvervis

Zilvervis staat voor drs H.F. (Frank) Flippo (1962), journalist, historicus, (tekst) schrijver en schrijfcoach/docent. Auteur van 'Esoterie in begrijpelijke taal', ( maart 2013) en reisbundel Van het Pad (oktober 2017) Interesses: letterkunde, mythologie, filosofie, natuur.
Dit bericht werd geplaatst in Geen categorie. Bookmark de permalink .

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.